Żywy fraktal i zielone szelki sułtana

0
506
Nauka geometrii za pomocą pomarańczy; fot. Agnieszka Heba

„Spotkania z ciekawą matematyką” to wspólna inicjatywa Regionalnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli WOM w Bielsku-Białej oraz Fundacji „Matematyka dla wszystkich”. Cykl wykładów i warsztatów ma na celu przybliżanie tego przedmiotu uczniom w nieszablonowy sposób.

Pomysłodawczynią spotkań jest Katarzyna Parcia, konsultant ds. matematyki w RODN WOM w Bielsku-Białej. W ramach spotkań uczniowie odkrywają matematykę inną niż ta, z jaką mają do czynienia na lekcjach w szkole. Aktywnie pracując, niekiedy również manualnie – próbują odpowiedzieć na ciekawe i zaskakujące pytania. Oto kilka z nich: „Co ma do rachunku prawdopodobieństwa szczęście i pech, a co mają do tego szanse i ryzyko?”, „Jak zrobić kostkę z trzech kart, a jak z sześciu zapałek?”, „Co wspólnego z matematyką ma pierścionek?”, „Jak działa nawigacja?”, „Czy istnieje dwukąt?”, „Jaki jest związek języka polskiego z matematyką?” oraz „Jak może wyglądać drzewo genealogiczne trutnia, który przecież nie ma ojca?”.

Spotkania prowadzą nie tylko nauczyciele – pasjonaci matematyki, ale również wykładowcy wyższych uczelni z różnych stron Polski. Uczniowie mieli okazję wysłuchać m.in. Małgorzaty Makiewicz – profesor Uniwersytetu Szczecińskiego, organizatorki ogólnopolskiego konkursu „Matematyka w obiektywie”, która pokazała nauczycielom oraz młodzieży, jak za sprawą fotografii można w zabawny sposób edukować o królowej nauk. Zachęcała młodzież do eksperymentowania, dociekliwości oraz pogłębionego spojrzenia. Nauczycielom starała się zaszczepić wiarę w sens rozszerzenia wachlarza metod nauczania o te związane z fotoedukacją.

Wykład otwarty pt. „Czy matematycy mogą wpływać na wybory” wygłosił dr Łukasz Dawidowski z Instytutu Matematyki Uniwersytetu Śląskiego; fot. Agnieszka Heba

Wśród prowadzących są również pracownicy zagranicznych uczelni. Wykład pt. „Przygoda z geometrią na pomarańczy – trzy światy geometrii” wygłosili István Lénárt – pracownik ELTE University w Budapeszcie oraz dr Anna Rybak z Uniwersytetu Białostockiego. To naukowcy, a jednocześnie praktycy nauczania. Przedstawili sporo ciekawych modeli do prezentowania i poznawania geometrii sferycznej. Z ich pomocą uczniowie mogli spojrzeć na geometrię inaczej niż zwykle, tzn. zobaczyć na sferze analogie znanych z geometrii euklidesowej obiektów, takich jak prosta, okrąg czy trójkąt.

Uczniowie zastanawiali się m.in. nad tym, jak matematyka pomaga narciarzowi; fot. Agnieszka Heba

Zdarza się, że prowadzącymi są również sami uczniowie, jak to miało miejsce podczas spotkania zatytułowanego „Królowa w ulu i… w kosmosie”, które obejmowało pięć części o różnorodnej i ciekawej tematyce: „Miododajne architektki”, „Jak matematyka pomaga narciarzowi”, „Matematyka w języku polskim”, „Kosmiczna matematyka”, „Problemy milenijne, czyli jak zadanie za milion dolarów zmienia nasze życie”.
20 września 2018 r. w Regionalnym Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli WOM w Bielsku-Białej odbyło się spotkanie dla nauczycieli matematyki oraz uczniów klas 6-8 szkół podstawowych i oddziałów gimnazjalnych zatytułowane „Jak zjeść słonia i dlaczego sułtan nosił zielone szelki? – czyli transfer metody w sytuacjach geometrycznych”. Zajęcia poprowadził prof. dr hab. Maciej Klakla z Szkoły Wyższej im. Pawła Włodkowica w Płocku, emerytowany profesor Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Spotkanie było poświęcone rozwijaniu u uczniów aktywności matematycznej o charakterze twórczym.

Kolejnym ciekawy wykład otwarty pt. „Czy matematycy mogą wpływać na wybory” wygłosił dr Łukasz Dawidowski z Instytutu Matematyki Uniwersytetu Śląskiego. Przybliżył on, na czym polega „system wyborczy”. Zastanawiał się, czy tworząc ordynację wyborczą można wpływać na ostateczne wyniki wyborów.

29 listopada 2018 r. odbyły się warsztaty pt. „Rozkoduj fraktala”. Gośćmi specjalnymi byli Maria Legutko i Marek Legutko z Krakowskiego Oddziału Stowarzyszenia Nauczycieli Matematyki. Tematyka dotycząca fraktali podczas bielskich spotkań z ciekawą matematyką poruszana była już dwukrotnie w ubiegłych latach. Tym razem celem było zbudowanie „żywego” fraktala, który został zakodowany za pomocą trzech liter L, R, U.

Kodowanie fraktala, jakim jest Trójkąt Sierpińskiego; fot. Agnieszka Heba

Uczniowie poznali też kilka faktów z historii matematyki i dowiedzieli się, gdzie w życiu codziennym spotykają fraktale. Podobne działanie, jednak na znacznie szerszą skalę, ma być realizowane 12 kwietnia 2019 r. w Krakowie na Błoniach w związku z obchodami 100-lecia Polskiego Towarzystwa Matematycznego. Inicjatywa będzie polegała na układaniu fraktala, jakim jest Trójkąt Sierpińskiego. Utworzą go uczniowie, którzy będą stali tak względem siebie, że z góry będzie widoczny kształt fraktala. Na Błoniach planuje się ułożenie ósmego etapu konstrukcji Trójkąta Sierpińskiego. Będzie w tym uczestniczyło 6561 uczniów. Możemy przyłączyć się do tej akcji i zbudować Trójkąt Sierpińskiego w swoich szkołach, np. z 81 lub 243 uczniów (szczegółowe informacje można znaleźć na stronie PTM).

dr Agnieszka HEBA konsultant ds. matematyki, wykładowca Instytutu Studiów Podyplomowych w Tychach

Leave a Reply