Nowa specjalność ISP oparta jest na zajęciach praktycznych: rękodziele i sztukach plastycznych, literatury, muzyki, teatru i dramy; fot. JJ

Potrzebę radykalnej zmiany w edukacji najmłodszych dostrzegają nauczyciele, rodzice i sami uczniowie. Zmiana jest konieczna. Jej celem będzie myślenie o edukacji dzieci jako sztuce działania w zgodzie z ich rozwojowymi potrzebami oraz wspierania całościowego rozwoju. Pierwszym krokiem we właściwą stronę może być nowa specjalność Instytutu Studiów Podyplomowych, której program opracowała Izabela Dyrda, prezes Fundacji ISP „Za Horyzont”.

Program specjalności „Wspieranie rozwoju dzieci i młodzieży poprzez sztukę oraz uczenie w działaniu” w dużej mierze opiera się na założeniu, że człowiek, jeżeli ma aktywnie uczestniczyć w kulturze, w społeczeństwie, w świecie, musi aktywnie się uczyć. Musi posiadać wiedzę i umiejętności, musi odkryć swoje własne talenty i rozwinąć je po to, by potem dzielić się nimi z innymi ludźmi, by móc odpowiedzialnie i twórczo kształtować przyszłość.

Nie można tego uczyć w oderwaniu od wartości, dlatego wśród wykładowców słuchacze spotkają się z wybitnymi pedagogami, którzy potrafią osadzić wiedzę i praktykę w wartościach, w ideach, które są osią wszelkich rozważań pedagogicznych człowieka. Człowieka, który potrafi i ciągle stawia pytania o sens. Wiele koncepcji pedagogicznych podejmowało takie starania, dlatego w programie studiów słuchacze znajdą wpływy pedagogiki montessoriańskiej, waldorfskiej oraz metody skautowej.

Zajęcia teoretyczne nowo otwieranej specjalności koncentrują się wokół problemu podstaw efektywnego uczenia się oraz harmonijnego rozwoju dzieci i młodzieży, a także wiedzy z zakresu psychologii rozwojowej oraz historii idei (filozofii, muzyki i malarstwa). Mają stać się one pretekstem do realnej dyskusji o tym, co i jak chcemy i możemy zdziałać w edukacji, co tę edukację wspiera, a co uniemożliwia.

Z kolei zajęcia praktyczne skoncentrowane są na pracach ręcznych i rękodziele, sztukach (rysunek, malowanie, śpiew, body percussion, drama, teatr), pracy zmysłów oraz inspiracji dla rozwijania samodzielności i szacunku dla przyrody z wykorzystaniem dorobku metody skautowej.

Należy dodać, że w programie zajęcia praktyczne stanowią większość – autorka zaplanowała 210 godzin praktyki w stosunku do 80 godzin zajęć teoretycznych.

Program nowej specjalności obejmuje wiele obszarów pedagogiki, jednak jego istotę można zawrzeć w kilku kluczowych zagadnieniach.

  • Istotą nowo otwieranej specjalności jest zaproszenie dorosłych ludzi do refleksji nad tym, co jest konieczne, by szkoła wyszła z kryzysu, w którym znajduje się od wielu lat. Ta zmiana jest potrzebna, żebyśmy mogli dać naszym dzieciom szansę na rozwój całościowy, a punktem wyjścia i podstawą wszelkich działań mogły stać się rozwojowe potrzeby i możliwości dzieci. Także ich indywidualność, w której rozwijaniu chcemy je wesprzeć – mówi Izabela Dyrda, prezes Fundacji Za Horyzont. – Nauczyciele muszą wiedzieć, jak dostosować swoje działania wychowawcze i edukacyjne do tych potrzeb dzieci.

Drugim kluczowym elementem specjalności „Wspieranie rozwoju dzieci i młodzieży poprzez sztukę oraz uczenie w działaniu” jest zachęcenie do podejmowania szeroko pojętych działań artystycznych dla wychowania i edukacji.

  • Edukacja jest w głębokim kryzysie, bo realizowany jest model nauczania sprzed 200 lat. Wtedy wszyscy uczniowie opuszczający szkołę mieli posiadać takie same kwalifikacje przygotowujące do takiej samej pracy. Minęły dwa stulecia, a szkoła nadal próbuje uczyć wszystkich tego samego i w taki sam sposób, oparty tylko na pamięciowym opanowaniu informacji. A przecież czasy się zmieniły i dzisiaj potrzebna jest przede wszystkim zdolność do adaptowania się do nowych warunków. Ludzie kilka razy w ciągu życia zmieniają swoje zawody i my musimy uczynić zdolność do kreatywnego działania i myślenia osią naszych działań edukacyjnych i wychowawczych. Tak się nie stanie, jeśli dzieci nie będą tej kreatywności doświadczać – komentuje Izabela Dyrda.

  • W szkołach zajęcia kreatywne stanowią margines, bagatelizujemy rolę sztuki. Tymczasem zajęcia artystyczne wspierają inteligencję i twórcze myślenie. Są wreszcie najbardziej naturalnym sposobem budzenia człowieka do wolności. Z drugiej strony kreatywność nie może zastąpić rzetelnego poznania i działania według reguł i zasad, którym natura, nauka i życie człowieka podlega. Naszym zadaniem jest wspieranie kreatywności dzieci i młodzieży przy jednoczesnym staraniu o rzetelność, dokładność i działanie dające poczucie sensu i związku ze światem – mówi I. Dyrda.

Wychowanie do wolności to najważniejsza rola edukacji. Jej formy muszą ulec zmianie, by oprócz dyscypliny myślenia czy wnioskowania, dać możliwość działania kreatywnego i improwizowania oraz przestrzeń do samodzielnego wnioskowania, a także uczyć poprzez doświadczanie. Według Izabeli Dyrdy niezwykle istotne jest, by nauczyciele wspierali talenty dzieci i ich mocne strony oraz umożliwiali im harmonijny rozwój.

– Wlewamy w głowy młodych ludzi definicje i pojęcia, odnosimy się tylko do sfery intelektualnej. Szkoła w ogóle nie angażuje serca i głowy, przez co nie dba o całościowy rozwój dzieci. A przecież abstrakcyjne myślenie budujemy na przeżyciach i emocjach.

Nie uwierzyliśmy reformatorom sprzed 100 lat, a w tej chwili ignorujemy doniesienia neuronauk, które mówią, że uczeń uczy się najlepiej, kiedy ma relację: z nauczycielem, rówieśnikiem i relację z tym, czego się uczy. Jeżeli to, czego się uczy, nie porusza serca, czyli emocji, nie angażuje ciała, to nie zaangażuje umysłu. Istota nowej specjalności opiera się także na metodzie skautowej. A ta z kolei za podstawę rozwoju uważa samodzielność, wolę działania i ruch. – Nasze szkolne dzieci są „uławkowione”. Nie ruszają się, nie podejmują inicjatywy. To kolejny obszar, w którym musi nastąpić zmiana – dodaje Izabela Dyrda.

Wśród wykładowców nowej specjalności będą m.in. Izabela Dyrda i Bartosz Bialik; fot. Dominik Gajda

Fundacja „Za Horyzont” działa stosunkowo niedługo, ale intensywnie angażuje się w środowisko nauczycielskie, wspiera w rozwoju i pomaga. Przekuwa w czyny to, co stanowi misję organizacji. A w tej zapisana jest poprawa jakości edukacji. Jak mówi prezes fundacji:

Dr Marzena Żylińska; fot. JJ
  • Tak jak wszyscy w Polsce widzę, że edukacja jest w kryzysie. Jako pedagog, członek społeczeństwa i jako mama. W ramach nowych studiów podyplomowych zapraszam do spotkania z fantastycznymi pedagogami i artystami, teoretykami, którzy mają też duże praktyczne doświadczenia. To są pasjonaci, którzy swoimi codziennymi staraniami pokazują, że zależy im na jakości. Wśród wykładowców nowego kierunku są tacy pasjonaci i specjaliści jak dr Marzena Żylińska, dr Mirosław Orzechowski, dr Ida Szwed, prof. Katarzyna Krasoń i dr hab Ludwika Konieczna-Nowak.

Specjalność rusza od nowego roku akademickiego, a zapisy już trwają. Zajęcia w ramach nowej specjalności są przeznaczone dla wszystkich, którzy w polu zainteresowania mają edukację i wychowanie dziecka. Fundacja „Za Horyzont” i partnerzy projektu: Pracownia Ceramiki Artystycznej Terra Arte i Projekt PSTRO, kierują zaproszenie zarówno do nauczycieli, jak i studentów (do podjęcia studiów konieczne jest uzyskanie stopnia licencjata) i rodziców, a także do osób zarządzających placówkami edukacyjnymi i wychowawczymi.

OPIS SPECJALNOŚCI

WSPIERANIE ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEŻY POPRZEZ SZTUKĘ ORAZ UCZENIE W DZIAŁANIU

Specjalność jest odpowiedzą na powszechnie doświadczany kryzys edukacji systemowej opartej na nauczaniu pamięciowym, oderwanym od realnego działania i przeżycia. Szczególnym symptomem tego kryzysu jest rażący deficyt sztuki w programach nauczania. Tymczasem to właśnie uczenie w działaniu przez doświadczanie sztuki, możliwość udziału w zajęciach artystycznych, mogą być czynnikami wzrostu woli odkrywania, pasji uczenia się i poznawania świata, a w ślad za nimi siły, by w zgodzie z wartościami dokonywać zmian ważnych dla tego świata.

Zapraszamy do wyboru nowej specjalności, w ramach której słuchacze będą mieli możliwość doświadczyć wartościowych impulsów do swojej pracy wychowawczej, edukacyjnej i terapeutycznej, a w szczególności:

  • zbudowania w czasie roku zajęć przestrzeń do konstruktywnej krytyki systemowej edukacji, z jaką mamy obecnie do czynienia, w oparciu o wiedzę z zakresu neuronauk i psychologii, a także doświadczenia i teorie wybranych pedagogik alternatywnych (pedagogiki montesorriańskiej oraz pedagogiki waldorfskiej),
  • odnalezienia kierunków wychodzenia z tego kryzysu poprzez inspiracje do wychowania i uczenia opartego na działaniu, przeżyciu i refleksji zbudowanej na wartościach prawdy, dobra i piękna,
  • pogłębienia wiedzy na temat rozwojowych potrzeb oraz możliwości dzieci i młodzieży, jako warunku koniecznego do wartościowej obserwacji, wyboru treści, języka i metod pracy pedagogicznej i terapeutycznej,
  • zaproszenia do wychowania, edukacji i terapii działań artystycznych, ekspresji, twórczego myślenia, działania, angażowania woli, motywacji, a więc kompetencji wychowania do wolności,
  • zaproszenia filozofii do pracy z młodzieżą, jako pola do rozwijania myślenia, erudycji, kultury argumentowania, prowadzenia dialogu,
  • pogłębienia refleksji na temat roli, jaką w wychowaniu dzieci i młodzieży pełni samowychowujący się nauczyciel oraz wspólnota wszystkich nauczycieli,
  • zbudowania refleksji na temat tego, jak realnie wspierać harmonijny rozwój dzieci i młodzież w dzisiejszych czasach, z troską o rozwój fizyczny (w tym rozwój zmysłów), rozwój emocjonalny, rozwój społeczny, rozwój intelektualny oraz rozwój duchowy (którego nie utożsamiamy z religijnym) oraz wolitywny,
  • zbudowania pewności słuchaczy (nie tylko ze względu na wyniki badań naukowych, potwierdzających korelację między sprawnymi dłońmi a kompetencjami poznawczymi człowieka), że wszelkie prace ręczne, działania manualne są fundamentem wzmacniania tejże woli u dzieci, budowania w nich zaufania do siebie oraz swoich możliwości

W czasie rocznego studium stworzymy słuchaczom przestrzeń praktycznych doświadczeń, zanurzonych w ciągłej refleksji naukowej, w tym antropologicznej, zapraszając w obszar przyjętych idei również to wszystko, co oferuje metoda skautowa, harcerska. Studium wzbogaci warsztat pracy nauczycieli, dostarczając gotowych narzędzi do pracy z dzie
mi w różnym wieku, ośmieli do działań pedagogicznych, może nawet napisania własnych programów edukacyjnych, wychowawczo-profilaktycznych, kulturalnych i innych.

Studium wyrasta z realnych potrzeb nauczycieli, rodziców, dzieci i młodzieży.
Te potrzeby ukierunkowane są:

  • na edukację opartą na relacji z równoczesną troską o rozwój jednostki oraz wspólnoty,
  • na rozwijanie motywacji wewnętrznej do odkrywania świata, w tym uczenia się,
  • na artystyczne kształtowanie lekcji, spotkań, zabawy,
  • na samodzielność i odpowiedzialność.

Tym, co wyróżnia studium, jest idea kolegialności (coligiere – razem) jako wartości tworzenia odpowiedzialnej, demokratycznej wspólnoty nauczycieli.
Partnerami kierunku są:
Fundacja Za Horyzont
Pracownia Ceramiki Artystycznej TerraArte
Projekt PSTRO

Misja stworzenia studium ma źródło w misji Fundacji ISP Za Horyzont. Fundacja to przestrzeń ludzi, których celem jest poprawa jakości edukacji dzieci, młodzieży, studentów i nauczycieli. Chcemy wspierać rozwój zawodowy i osobisty osób związanych z oświatą i wychowaniem poprzez rzetelną wiedzę na temat człowieka i warunków jego całościowego rozwoju oraz budowanie relacji z innymi praktykami i teoretykami nauk społecznych. Drogowskazem w tych działaniach są wartości prawdy, dobra i piękna.

Wykładowcy to wybitni, uznani w swoim środowisku nauczyciele akademiccy oraz specjaliści i praktycy wybranych nurtów pedagogiki alternatywnej:

dr Marzena Żylińska (Fundacja Budząca się szkoła),
prof. Dr hab. Katarzyna Krasoń,
dr Ida Szwed,
dr Mirosław Orzechowski,
dr hab. Ludwika Konieczna,
mgr Katarzyna Cieplińska (Fundacja Myśleć Sercem),
mgr Aleksandra Sawicka (Fundacja Królowej Jadwigi),
mgr Bolesława Habdank-Wojewódzka,
mgr Beata Mutke (pracownia TerraArte),
mgr lic. Kan. Bartosz Bialik,
mgr Karolina Grossmann-Szczepaniec,
mgr Bernadetta Borodziuk,
mgr Marcin Drzazga (Stowarzyszenie Kreatywnej Edukacji DRAO),
mgr Miłosz Jaksik (Projekt Pstro),
mgr Marzena Czempiel-Białas,
mgr Izabela Dyrda.

PRZEDMIOTY

Przedmioty, które składają się na program studiów, są z założenia spotkaniami, w których praktyka przenika się z teorią, wiedza z rozwijanymi w czasie kolejnych zajęć umiejętnościami możliwymi do wykorzystania w pracy z dziećmi i młodzieżą w różnym wieku, w różnej formule i w różnych instytucjach (edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych, resocjalizacyjnych, terapeutycznych). Studium wzbogaci warsztat pracy oraz stanie się impulsem dla rozwoju osobistego zarówno nauczycieli przedmiotowych i wychowawców świetlic, jak i opiekunów, rodziców, terapeutów (w tym arteterapeutów), animatorów grup, studentów.

Zajęcia teoretyczne koncentrują się wokół problemu podstaw efektywnego uczenia się oraz harmonijnego rozwoju dzieci i młodzieży, a także wiedzy z psychologii rozwojowej oraz zakresu historii filozofii, muzyki i malarstwa.

Zajęcia praktyczne koncentrują się wokół prac ręcznych (rękodzieła), sztuki (plastycznej, muzycznej, teatru, dramy, literatury), pracy zmysłów oraz samodzielności i szacunku dla przyrody (metoda skautowa).

Program studiów obejmuje: 80 godzin teorii oraz 210 godzin zajęć praktycznych.

Zajęcia teoretyczne:  neurobiologiczne podstawy uczenia się, zarys historii sztuki, zarys historii muzyki, założenia pedagogik alternatywnych: pedagogika waldorfska i montessoriańska, rola prac ręcznych w wychowaniu i edukacji, rola opowieści i literatura w pracy z dziećmi, rola zmysłów w wychowaniu i uczeniu się dziecka, fazy rozwojowe dziecka wraz z okresami krytycznymi, filozofia i etyka w pracy z młodzieżą.

Zajęcia praktyczne: metoda skautowa w pracy z dziećmi i młodzieżą, rękodzieło: praca w drewnie, glina, szydełkowanie , robienie na drutach, filcowanie na mokro i sucho, drama w wychowaniu dzieci i młodzieży, teatr interaktywny jako forma działań profilaktycznych w pracy z młodzieżą, malowanie akwarelami, rysunek,body percusion w pracy z młodzieżą, działania artystyczne wspierające budowanie wspólnoty, kolegialność – wspólnota nauczycieli.

Zajęcia teoretyczno-praktyczne: rola muzyki w rozwoju dziecka przedszkolnego, śpiew i muzyka w szkole podstawowej, podstawy muzykoterapii.

REKRUTACJA

Słuchaczem może zostać każda dorosła osoba, która (posiadając dyplom minimum licencjacki) podejmuje trud odkrywania pedagogiki humanistycznej, której celem jest wychowanie dzieci do wolności. Specjalność rusza od nowego roku akademickiego, a zapisy już trwają.

Dodaj komentarz