O logorytmice, czyli… jak słowo, rytm i muzyka wspierają rozwój dziecka (cz. 1)

1
205
Uczniowie chętnie wykonywali ćwiczenia logorytmiczne, bo były wyrazem ich naturalnej ekspresji; fot. pl.freepik.com

Wykonywanie przez człowieka rytmicznych ruchów to zdolność wrodzona. Już w najstarszych kulturach starożytności możemy odnaleźć koncepcję wychowania poprzez muzykę, słowo i rytm.

Członkowie owych kultur rozumieli oddziaływanie tych elementów na funkcjonowanie człowieka i towarzyszyły im one w codzienności, wykorzystywane również w obrzędach i rytuałach.

Czym jest logorytmika

Zakres logorytmiki, zwanej również ćwiczeniami muzyczno-ruchowymi, stanowi uzupełnienie logopedii korekcyjnej. Niezależnie od tego, czy ćwiczenia realizowane są na dodatkowych zajęciach muzyczno-ruchowych, czy też ich elementy wdraża się w czasie spotkania dziecka z logopedą, są one zawsze podporządkowane celom logopedycznym.

W pierwotnych założeniach rytmika miała mieć walory przede wszystkim umuzykalniające. W Polsce również dokonano adaptacji elementów rytmiki do potrzeb logopedii.

Funkcje logorytmiki

Ćwiczenia logorytmiczne uwrażliwiają dziecko na zjawiska wspólne dla muzyki i mowy: rytm, tempo, wysokość dźwięku (melodia), akcent, fraza i artykulacja.

Mogą spełniać również funkcje uspołeczniające i wychowawcze. Prawidłowo rozwijające się dzieci reagują adekwatnie na rytm muzyczny.

W swojej pracy z dziećmi z zaburzeniami mowy często spotykałam się z zakłóconą percepcją rytmu, nieprawidłową koordynacją słuchowo-ruchową umożliwiającą odtworzenie rytmu poprzez klaskanie czy tupanie.

Ćwiczenia logorytmiczne mają również właściwości terapeutyczne, a wśród ich zalet ważnym walorem jest usprawnianie dzieci, u których występują zaburzenia ruchowe łącznie z zaburzeniami mowy.

Ćwiczenia logorytmiczne dla każdego dziecka

W pracy w przedszkolu i w szkole często spotykamy się z dziećmi, u których występują zaburzenia rozwoju psychoruchowego, m.in. dyskoordynacja ruchowa, wzmożone napięcie neuromięśniowe i zahamowania motoryczne.

Zaburzenia takie mają negatywny wpływ na rozwijanie się osobowości dziecka. Często występują one razem z zaburzeniami mowy.

Ćwiczenia logorytmiczne najczęściej wykorzystywałam w pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, ale wybrane ćwiczenia miały zastosowanie podczas prowadzenia zajęć rewalidacyjnych, korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych, jak również podczas pracy z dziećmi na świetlicy szkolnej.

Szczególną przydatnością ćwiczenia te odznaczały się w pracy z uczniami w szkole specjalnej oraz w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym dla dzieci niesłyszących. Przynoszą także nieocenione efekty w pracy z dziećmi rozwijającymi się prawidłowo.

Efekty

Zauważyłam efekty w postaci usprawnienia aparatu ruchowego mowy, uwrażliwienie na zróżnicowane struktury przebiegów rytmicznych oraz zwiększenie wydajności aparatu mięśniowo-ruchowego. Jednak osiągnięcie takich celów wymagało skupienia się na ćwiczeniach przez dłuższy czas.

Uczniowie chętnie wykonywali tego rodzaju zadania, gdyż były one wyrazem ich naturalnej ekspresji i ze względu na swój charakter były bardzo przez nich lubiane. Ćwiczenia percepcyjne i odtwórcze wpływały również na rozwój pamięci słuchowej, gdyż dzieci usłyszany rytm musiały zapamiętać, a dopiero później wykonać.

Zabawowy charakter ćwiczeń umożliwiał nawiązanie kontaktu z tymi uczniami, którzy mieli problem z komunikacją, ułatwiał również wyrażanie emocji poprzez ekspresję słowną i ruchową, a także dawał szansę nawiązania relacji z innymi dziećmi.

Ćwiczenia poprawiały ogólną kondycję psychofizyczną, wywoływały uśmiech, pomagały nawiązać kontakt z grupą rówieśniczą, a co ważne, umożliwiały odreagowanie napięć i negatywnych emocji. Angażując słuch, wzrok, dotyk i ruch, zajęcia chroniły dzieci przed znużeniem oraz zapewniły im bogate doświadczenia i zrealizowanie potrzeb psychofizycznych i społecznych.

Tego typu metody uwrażliwiają na piękno mowy. Wykorzystując wyrazy o zróżnicowanej ilości sylab, możemy tworzyć rytmy o zmiennej dynamice (cicho – głośno) i rozmaitym tempie (wolno – szybko), co jest pewnym urozmaiceniem.

Dziecko osiąga cele poprzez zastosowanie muzyki w formie śpiewu, akompaniamentu naturalnego, inspirowane muzyką zabawy rytmiczne i sytuacyjne.

W swojej pracy w szczególności stosowałam zrytmizowane wyrazy, grupy wyrazów i zdania z akompaniamentem naturalnym, takim jak klaskanie, tupanie, uderzenie w uda, stukanie, a także mowę ekspresyjną i komunikacyjną.

Małgorzata GÓRSKA, pedagog specjalny, logopeda

Bibliografia:

  • 1. B. Janosz, Zajęcia muzyczno-rytmiczne w szkole życia, WSiP, Warszawa 1993.
  • 2. E. Kilińska-Ewartowska, Ćwiczenia logorytmiczne, Uniwersytet Gdański. Zakład Logopedii, Gdańsk 1993.
  • 3. E. Kilińska-Ewartowska, Logorytmika, wyd. 2, Lublin 1980.
  • 4. R. Kloppel, S. Vllex, Rytmika w wychowaniu i terapii. Podręcznik dla nauczycieli rytmiki, nauczycieli przedszkolnych i szkolnych, terapeutów, pedagogów specjalnych i rodziców, Warszawa 1995.
  • 5. J. Nowak, Piosenka w usprawnianiu wymowy dzieci z trudnościami w uczeniu się, Wydawnictwo Uczelniane WSP, Bydgoszcz 1993.
  • 6. J. Stadnicka, Terapia dzieci muzyką, ruchem i mową, WSiP, Warszawa 1998.

TEN ARTYKUŁ POWSTAŁ W RAMACH PROCEDURY AWANSU ZAWODOWEGO. DZIEL SIĘ WIEDZĄ I DOŚWIADCZENIEM Z „KURIEREM”. POMOŻEMY CI W AWANSIE ZAWODOWYM I WSPÓLNIE ZAINSPIRUJEMY INNYCH! SZCZEGÓŁY – TEL. 739 290 210.

1 KOMENTARZ

  1. Czytając ten tekst, naprawdę doceniłam głęboką mądrość i wartość, jaką niesie logorytmika w edukacji i terapii. To fascynujące, jak starożytne kultury już rozumiały siłę muzyki, słowa i rytmu w rozwoju człowieka.

    To, co mnie szczególnie ujęło, to jak logorytmika łączy się z logopedią, pomagając dzieciom z zaburzeniami mowy. Wspaniałe jest to, że muzyka i rytm mogą być narzędziami nie tylko edukacyjnymi, ale także terapeutycznymi. Pomyśleć, że coś tak prostego jak klaskanie czy tupanie może mieć tak pozytywny wpływ na rozwój dziecka, jest naprawdę inspirujące.

    Jestem pod wrażeniem, jak logorytmika uwrażliwia dzieci na tak ważne aspekty mowy jak rytm, tempo, czy artykulację. To pokazuje, że edukacja i terapia mogą być kreatywne i angażować różne aspekty percepcji i wyrazu.

Leave a Reply