Komputer w edukacji i rewalidacji uczniów z niepełnosprawnością intelektualną

We wspieraniu rozwoju psychoruchowego uczniów niepełnosprawnych intelektualnie nieocenioną pomocą są zajęcia rewalidacyjne z użyciem komputera; fot. pl.freepik.com

Jedną z głównych cech współczesnej edukacji jest wykorzystywanie w procesie uczenia i nauczania nowoczesnych środków dydaktycznych, takich jak komputery i programy edukacyjne. Zastosowanie ich w kształceniu uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym nabiera szczególnego znaczenia. Komputer już przez swoją atrakcyjność techniczną wywołuje zainteresowanie, co wpływa pozytywnie na motywację do uczenia się i pobudza do aktywności.

Niepełnosprawność intelektualna to zaburzenie rozwojowe polegające na znacznym obniżeniu ogólnego poziomu funkcjonowania intelektualnego, któremu towarzyszą deficyty w zakresie zachowań adaptacyjnych. Nie jest to jednostka chorobowa, lecz zespół objawów towarzyszących wielu chorobom genetycznym, neurologicznym, metabolicznym, będących następstwem zmian w życiu prenatalnym lub urazów fizycznych doznanych w okresie dzieciństwa. Wyróżniono cztery stopnie niepełnosprawności intelektualnej: lekki, umiarkowany, znaczny i głęboki.

Celem edukacji ucznia niepełnosprawnego intelektualnie w stopniu umiarkowanym lub znacznym jest budowanie jego tożsamości, rozwijanie autonomii i poczucia godności, wdrażanie do funkcjonowania społecznego oraz do rozumienia i przestrzegania norm społecznych, a szczególnie wyposażenie go – stosownie do jego możliwości – w takie umiejętności i wiadomości, które pozwolą mu na postrzeganie siebie jako niezależnej osoby.

W Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Zespole Placówek im. Jana Pawła II w Lubaczowie pracuję z uczniami z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym i dostrzegam, że zaburzenia rozwoju mowy, trudności w różnicowaniu spostrzeżeń wzrokowych, słuchowych, obniżona sprawność motoryczna, wąski zakres pamięci, wolne spostrzeganie, zaburzenia emocjonalne to tylko niewielka część zaburzeń, jaka dotyczy niepełnosprawności intelektualnej.

Niezbędne więc jest dostosowywanie treści nauczania i wychowania w kształceniu specjalnym do indywidualnych potrzeb edukacyjnych i możliwości psychofizycznych poszczególnych uczniów. Prowadząc zajęcia edukacyjne, zauważyłam zdecydowany wzrost aktywności i zainteresowania uczniów w sytuacji, gdy do realizacji treści programowych wykorzystuję komputer. Odtwarzanie prezentacji multimedialnych, filmów edukacyjnych, muzyki, korzystanie z Internetowego Centrum Zasobów Edukacyjnych w znaczący sposób przyczynia się do wzrostu zainteresowania i skupienia uwagi na omawianych treściach.

Nieocenioną pomocą we wspieraniu rozwoju psychoruchowego uczniów są zajęcia rewalidacyjne z użyciem komputera. Mają one charakter terapeutyczny, usprawniający i korekcyjny. Zajęcia te dostosowuję do potrzeb ucznia zgodnie z zaleceniami zawartymi w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego oraz uwzględniając indywidualne możliwości, ograniczenia, zainteresowania oraz właściwe dla poszczególnych uczniów tempo pracy.

Tematyka zajęć obejmuje zarówno elementarną obsługę sprzętu, jak też korzystanie z edytorów grafiki, tekstu, filmów, gier oraz programów multimedialnych i Internetu. Dostosowane indywidualnie do każdego ucznia zajęcia komputerowe ułatwiają nawiązywanie kontaktu emocjonalnego, sprzyjają budowaniu właściwych relacji nauczyciel – uczeń.

Indywidualne podejście do ucznia podczas zajęć pozwala na uzyskanie konkretnych korzyści dla rozwoju jego funkcji poznawczych, motorycznych i społecznych. Praca z komputerem ćwiczy spostrzeganie, uwagę, pamięć oraz mowę dziecka.

Programy można dostosować do różnego tempa pracy uczniów. Można wprowadzać różne stopnie trudności i stosować odpowiednią liczbę koniecznych powtórzeń. Zawarte w nich elementy zabawowe czynią je atrakcyjnymi dla uczniów. Stymulują do wyszukiwania, dobierania, porównywania i zapamiętywania informacji, a praca z myszą dodatkowo podnosi sprawność manualną dziecka. Uczniowie, pracując przy komputerze, potrafią znacznie wydłużyć czas koncentracji uwagi i są bardziej zmotywowani do podejmowania wysiłku. Działania sprawiające uczniowi radość wywołują u niego spontaniczne sposoby wyrażania przeżyć, emocji, zarówno w formie niewerbalnej, jak i werbalnej.

Dodatkowo praca z komputerem wprowadza ucznia z niepełnosprawnością intelektualną w zinformatyzowane społeczeństwo, którego jest nieodzownym członkiem. Dzięki temu wzmacnia jego poczucie własnej wartości.

Wykorzystanie komputera w edukacji uczniów z niepełnosprawnością intelektualną otwiera przed nauczycielami nowe możliwości skuteczniejszego oddziaływania dydaktyczno-wychowawczego. Dlatego komputer i technologia informacyjna powinny w szerokim zakresie być wykorzystywane w pracy z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych.

Bibliografia:
Łaszczyk J. (red.), Komputer w kształceniu specjalnym, WSiP, Warszawa 1998.
Słupek. K., Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, Harmonia, Gdańsk 2018.

Beata PAZOWSKA
nauczyciel w Zespole Placówek im. Jana Pawła II
w Lubaczowie
(woj. podkarpackie)

Leave a Reply