Fenomen studentów-seniorów

Joanna Kucz_Pieczka, kierownik Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Tychach; fot. Grzegorz Krzysztofik

O chęci zdobywania wiedzy przez starsze osoby i ich niespożytej energii rozmawiamy z Joanną Kucz-Pieczką, kierownikiem Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Tychach. To jedna z największych w Polsce tego typu placówek. Liczba słuchaczy tyskiego UTW sięga nawet 1500 osób.

Jak to jest kierować uczelnią dla seniorów?

Joanna Kucz-Pieczka: To sama przyjemność. Wielu naszych słuchaczy podkreśla, że Uniwersytet Trzeciego Wieku jest ich drugim domem. Dlaczego? Bo mają dokąd wyjść, mogą z kimś porozmawiać i stwarza się im warunki do rozwijania swoich pasji. Takie wyznania to dla mnie motywacja do pracy i jednocześnie ogromna satysfakcja.

Senior… Dziś szafuje się tym słowem. Zdefiniujmy, o kim mówimy. O emerytach, dziadkach? Kiedy w gazecie piszemy o „75-letnim staruszku”, niektórzy się na nas obrażają…

(śmiech). Według naszego regulaminu na zajęcia w UTW mogą przychodzić ludzie w wieku od 55 lat wzwyż. Myślę, że 55-latkowie jeszcze bardziej obraziliby się o tego „staruszka”. Niezależnie od tego, w jakim wieku są nasi słuchacze, na pewno nie można ich nazywać staruszkami. Chociaż najstarszy student tyskiego UTW liczy sobie 87 lat. Oni mają w sobie tak dużo energii. Potrafią świetnie wykorzystać czas dany im na emeryturze.

Na przykład?

Można te przykłady mnożyć. Między innymi panowie założyli zespół muzyczny, który występuje np. na Senioriadzie i jarmarku bożonarodzeniowym. Panie tworzą rękodzieło – m.in. biżuterię, wycinanki i hafty. Ozdabiają przedmioty techniką decoupage, zajmują się florystyką. Za swoje obrazy i rysunki słuchacze zdobywają nagrody i wyróżnienia, pokazują swoją twórczość na wystawach. Uwielbiają też śpiewać. Przed nami kolejne spotkanie ze śpiewem z cyklu Rozganianie Jesiennych Smutków, a w grudniu spotkamy się, by wspólnie kolędować.

Nasi słuchacze są wolontariuszami. Uczestniczą m.in. w przygotowaniu wigilii miejskiej dla potrzebujących, jako UTW wspieramy Szlachetną Paczkę i Fundację Śląskie Hospicjum dla Dzieci „Świetlikowo”. Słuchacze aktywnie uczestniczą także w życiu kulturalnym – jesteśmy gośćmi koncertów organizowanych przez AUKSO Orkiestrę Kameralną Miasta Tychy, spektakli w Teatrze Małym w Tychach, jak również wydarzeń organizowanych przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Tychach i Miejskie Centrum Kultury w Tychach.

Jaka jest struktura demograficzna słuchaczy?

To zarówno ludzie z wyższym wykształceniem – emerytowani nauczyciele czy lekarze, ale są też osoby z wykształceniem średnim i zawodowym. Ta różnorodność jest naszą silną stroną. Na UTW zawiązują się przyjaźnie, a nawet małżeństwo…

Czasy się zmieniają. Rzadko spotyka się rodziny wielopokoleniowe, zamieszkujące razem, w których dziadkowie zajmują się domem i wnukami. Dziś dzieci mieszkają osobno, pracują, a wnuki przebywają w przedszkolach. Dziadkowie zostali sami i rozpiera ich energia. Czy to nie jest tajemnica sukcesu uniwersytetów trzeciego wieku?

Faktycznie, czasy się zmieniają, ale zaskoczę pana. Seniorzy udanie łączą opiekę nad wnukami z uczestnictwem w zajęciach UTW. Dla niektórych motywacją do nauki języków obcych jest m.in. to, że ich wnuki mieszkają za granicą.

Jakie zajęcia cieszą się największym zainteresowaniem?

Podstawy obsługi komputera, wspomniane już języki obce: angielski, niemiecki, rosyjski, hiszpański, włoski i francuski. Ponadto: turystyka, rękodzieło, rysunek, florystyka i decoupage, zajęcia w ramach sekcji kulturalno-literackiej, nordic walking i zajęcia sportowe.

Jak na funkcjonowanie tyskiego UTW wpłynęła pandemia?

W dobie koronawirusa udało nam się podtrzymać ciągłość funkcjonowania placówki, co jest dla nas dużym sukcesem. Od maja do lipca 2020 roku, nie mogąc realizować żadnych zajęć w siedzibie uniwersytetu, zamieszczaliśmy na stronie internetowej materiały edukacyjne, aby słuchacze mogli kontynuować naukę. Od semestru jesiennego 2020 roku wdrożyliśmy już nauczanie hybrydowe. Zorganizowaliśmy wcześniej cykl szkoleń z informatykiem, aby słuchacze mogli poznać formułę zajęć online.

Dzięki temu w sytuacji, gdy liczba zakażeń koronawirusem bardzo wzrosła, z zajęć stacjonarnych przeszliśmy na bezpieczne spotkania online. Warto podkreślić, że w semestrze jesiennym udało nam się prowadzić zajęcia stacjonarne aż przez osiem tygodni. Skorzystało z nich około tysiąca słuchaczy. Wiosną 2021 roku rozpoczęliśmy naukę online, ale kiedy tylko było to możliwe, na kilka tygodni część zajęć realizowana była stacjonarnie. Udało nam się także zorganizować Uniwersytet Letni.

Obecny semestr jesienny 2021/2022 rozpoczął się już 30 sierpnia i potrwa do 27 listopada. Ze względu na bezpieczeństwo seniorów zajęcia nadal realizowane są hybrydowo. Zdecydowaliśmy się rozpocząć semestr jeszcze w sierpniu, aby jak najdłużej prowadzić część spotkań stacjonarnie. Nadal jednak zajęcia sportowe – zamiast na sali gimnastycznej i basenie – odbywają się w przestrzeni miejskiej, podobnie jak nordic walking. W tym semestrze do dyspozycji seniorów jest psycholog, który przygotował cykl wykładów o tym, jak radzić sobie po odejściu bliskiej osoby i jak funkcjonować w pandemicznej rzeczywistości. Ponadto służy pomocą w ramach telefonu zaufania oraz konsultacji indywidualnych.

Joanna Kucz-Pieczka – historyk literatury, dziennikarz, PR-owiec. Ukończyła studia na Wydziale Filologii Polskiej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (magistrantka prof. zw. dr. hab. Jana Malickiego), na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (Podyplomowe Studium Muzeologiczne, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej) oraz na Wydziale Humanistycznym Akademii Pedagogicznej w Krakowie.

W latach 2000-2005 związana z lokalną prasą, nauczyciel języka polskiego (m.in. w I LO im. Karola Miarki w Mikołowie), instruktor warsztatów dziennikarskich w MDK nr 1 w Tychach.

Wraz z zespołem kierowanym przez dr Marię Lipok-Bierwiaczonek współtworzyła Muzeum Miejskie w Tychach, gdzie pracowała w latach 2005-2019.

Od września 2019 roku kierownik Uniwersytetu Trzeciego Wieku Filii Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Tychach.

Uczestniczka licznych seminariów, konferencji i szkoleń z zakresu edukacji, pracy w instytucjach kultury, public relations, social mediów, budowania marki instytucji kultury, budowania publiczności, autoprezentacji, emisji głosu. Organizator licznych imprez, koncertów oraz działań z zakresu edukacji. Współorganizatorka/współautorka wystaw. Autorka/współautorka kampanii promocyjno-informacyjnych.

UTW w Tychach – krótka historia

Pomysł utworzenia w Tychach Uniwersytetu Trzeciego Wieku zrodził się w czasie interdyscyplinarnych spotkań naukowych, które odbywały się pod nazwą Tyskie Seminaria Majowe. Inauguracja pierwszego roku na UTW miała miejsce 1 października 2007 roku. W zajęciach udział wzięło wówczas 600 seniorów. Odbywały się wtedy pod egidą Wyższej Szkoły Zarządzania i Nauk Społecznych im. ks. Emila Szramka w Tychach. Od 2013 roku placówka działa jako filia Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego.

Siedziba UTW w Tychach; fot. Grzegorz Krzysztofik

Obecnie liczba słuchaczy waha się od 1000 do 1500 osób. Na zajęcia uczęszczają przede wszystkim tyszanie, ale jeśli są wolne miejsca na poszczególne zajęcia, mogą w nich brać także udział mieszkańcy okolicznych miejscowości.

Sekcje, w ramach których odbywają się zajęcia, to: nauka języków obcych, obsługa komputera, turystyka, rękodzieło, florystyka i decoupage, basen oraz gimnastyka (w dobie pandemii zastąpione bezpieczniejszą formą zajęć sportowych na wolnym powietrzu), rysunek, brydż, szachy, taniec, nordic walking, sekcja kulturalno-literacka oraz sekcja wokalno-muzyczna.

Oprócz zajęć grupowych w każdy poniedziałek realizowane były otwarte wykłady poświęcone różnorodnej tematyce, prowadzone przez naukowców oraz specjalistów (zawieszone na czas pandemii). Przez cztery lata w Miejskiej Bibliotece Publicznej realizowany był projekt Akademia Polskiego Filmu w Tychach, finansowany przez Polski Instytut Sztuki Filmowej. Z myślą o słuchaczach spędzających wakacje w mieście organizowany jest Letni Uniwersytet Trzeciego Wieku, a ponadto odbywały się konkursy, pikniki, biesiady i rajdy górskie.

Słuchacze w ramach zajęć na kierunku turystyka wyjeżdżają na wycieczki krajowe i zagraniczne, biorą udział w zawodach sportowych (np. Ogólnopolskiej Zimowej Senioriadzie na Podhalu). UTW jest również współorganizatorami tyskiej Senioriady.

Uczestnictwo w zajęciach organizowanych przez tyski UTW jest płatne. To symboliczna kwota 20 zł za jeden przedmiot na cały semestr. UTW otrzymuje dotację z budżetu miasta Tychy.

Leave a Reply