Czubek języka. Jeszcze o skrótach

Swego czasu w pobliżu jednego z tyskich rond stanęła tablica kierunkowa z napisem „oś. Paprocany”. Na pierwszy rzut oka był to niewłaściwie zapisany skrót od słowa „osiedle” (poprawnie: „os.”), Ale i błąd merytoryczny, bo Paprocany to dzielnica, nie osiedle. Ratusz usiłował tłumaczyć, że skrót pochodzi od słowa „ośrodek”, a napis „ośr. Paprocany” miał kierować do tamtejszych terenów rekreacyjnych, tyle że nikt nie zauważył braku jednej litery. Nikt też najwidoczniej nie wpadł na pomysł, że prosty napis „Paprocany” rozwiązałby sprawę.

Sytuacja ta przywołuje na myśl problemy z poprawnym zapisem skrótu od słowa „tysiąc”, jak w zdaniu: „Gmina liczy 20 tyś. mieszkańców”. Wyrazów narażonych na takie pomyłki jest więcej: „łacina”, „rycina”, „miesiąc”, „godzina”, „młodzieżowy” i „kościelny”.

Otóż zasada językowa stanowi, że gdy spółgłoska zmiękczona jest przez „i”, wtedy w skrócie wyrazu miękkości tej nie zaznaczamy, zapisując: „os.”, „tys.”, „łac.”, „ryc.”, „mies.”, „godz.”, „młodz.” i „kośc.”. Jeśli zaś miękkość jest oddana przy pomocy znaku diakrytycznego, wówczas znak ten pozostawiamy, np. „żeń.” (żeński), „duń.” (duński), „fiń.” (fiński), „chiń.” (chiński).

W polskich skrótach powinno się też, z  małymi wyjątkami, unikać znaków nieliterowych, zwłaszcza nadużywanej ukośnej kreski między literami. Nie należy więc pisać: „d/s”, lecz „ds.” (= do spraw), „w/g”, lecz „wg” (= według), „w/w”, lecz „ww.” (= wyżej wymieniony). Chociaż zapis typu „Nakło n/Notecią” czy „Ostrówki k/Chodzieży” bywa darzony szczególną estymą m.in. przez niektórych twórców tablic na peronach kolejowych, to jest on niepoprawny. Prawidłowy zapis to odpowiednio: „Nakło n. Notecią” i „Ostrówki k. Chodzieży”.

Wyjątkiem są tutaj, zapożyczone z języka angielskiego, skróty określające typ statku, np. „S/s” (steamship = parowiec) czy „M/s” (motor ship = statek motorowy), jak w nazwie „M/s Batory”. Ukośnik wykorzystywany jest również tradycyjnie do zastępowania przyimka: „na” (np. g/l = gramów na litr; km/godz. = kilometrów na godzinę), „za” (np. zł/os. = złotych za osobę) czy „z” (np. odc. 1/4 = pierwszy odcinek z czterech). I o tym pamiętajmy 24/7.

(tp)

Czubek języka. Mówiąc w skrócie

Czubek języka. Czeski błąd

Czubek języka: Problem (dia)krytyczny

Leave a Reply